Wroc³aw
* 21.09.2020 rok *
W dniu 21-09-2020 r. Zwi±zek Emerytów Rencistów i Inwalidów ze Stargardu w czasie swojej 7-io dniowej wycieczki zwiedza³ KATEDRÊ ¦W. MARII MAGDALENY we Wroc³awiu. Jest to pierwszy ko¶ció³ w tym miejscu powsta³ ju¿ pod koniec XI wieku. Do rangi parafialnego zosta³ wyniesiony przez biskupa wroc³awskiego Wawrzyñca po przekazaniu 1 maja 1226 dominikanom ko¶cio³a ¶w. Wojciecha – pierwszego ko¶cio³a parafialnego lokacyjnego miasta. Wed³ug niektórych ¼róde³ zamiast starszego ko¶cio³a wzniesiono wówczas od podstaw romañsk± ¶wi±tyniê pod wezwaniem ¶w. Andrzeja Aposto³a i ¶w. Marii Magdaleny i ukoñczono j± w 1232, jednak ju¿ w czasie najazdu mongolskiego w 1241 uleg³a ona zniszczeniu. Kolejny ko¶ció³, zapewne w romañsko-gotyckim stylu przej¶ciowym, powsta³ w latach 1242–1248. Po po¿arze z 8 maja 1342 zdecydowano siê zbudowaæ nowy, wiêkszy, pó¼nogotycki ju¿ ko¶ció³ wykorzystuj±cy wiele starszych fragmentów, który powsta³ w latach 1342–1362 i poza górnymi kondygnacjami wie¿ uzyska³ wspó³czesny kszta³t. Bazylikowy ko¶ció³ bez transeptu posiada sze¶cioprzês³ow± nawê oraz prosto zamkniête prezbiterium bez obej¶cia. Od pó³nocy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia. Nawy sklepione s± krzy¿owo-¿ebrowo, prezbiterium gwia¼dzi¶cie, a przed³u¿one nawy boczne przy nim – trójdzielnie. £êki przyporowe znajduj± siê wysoko, ponad dachami naw bocznych. Ogólny kszta³t architektoniczny ko¶cio³a jest zapewne echem ukoñczonej w tym okresie katedry, zw³aszcza za¶ szersze przês³a wzniesionego przez mistrza Pieszkê prezbiterium, przypominaj±ce centralne przês³o katedry. Ko¶ció³ ma ³±czn± d³ugo¶æ 62,8 m, za¶ jego szeroko¶æ wynosi 32,1 m przy wysoko¶ci murów nawy g³ównej 22,9 m, a bocznych – 9,4 m. W XV w. ukoñczono wie¿e; w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic) ³±cz±cy je na wysoko¶ci ostatniej kondygnacji, za¶ w 1481 ukoñczono pokryte blach± o³owian± sto¿kowe he³my. Ju¿ 1 wrze¶nia 1358 zawieszono pierwszy dzwon, a od 1386 w wie¿y po³udniowej znajdowa³ siê odlany przez Michaela Wildego Dzwon Grzesznika – najwiêkszy dzwon ¦l±ska o obwodzie 6,30 m. i wysoko¶ci wewn±trz 1,80 m. Do jego rozko³ysania potrzeba by³o 37 sekund, u¿ywany by³ przy najwiêkszych ¶wiêtach. W portalu g³ównym umieszczono wykonan± w 1440 rze¼bê przedstawiaj±c± patronkê ko¶cio³a, za¶ w 1447 kolejn± – przedstawienie Chrystusa i Marii. W XV i XVI w. wzniesiono otaczaj±ce ko¶ció³ kaplice, w 1546 przeniesiono tu romañski portal g³ówny z wyburzonego ko¶cio³a opackiego na O³binie i wmurowano w elewacjê po³udniow±. Ko¶ció³ posiada³ w 1512 16 kaplic i 58 o³tarzy. 23 pa¼dziernika (wed³ug innych ¼róde³ 23 kwietnia) 1523 Johannes Heß wyg³osi³ w ko¶ciele Marii Magdaleny pierwsze na ¦l±sku kazanie ewangelickie i mimo sprzeciwu kapitu³y katedralnej wkrótce zosta³ jego proboszczem. Odt±d bêd±cy w³asno¶ci± rady miejskiej ko¶ció³ by³ ¶wi±tyni± protestanck±. Po katastrofie budowlanej, która dotknê³a he³m wie¿y ko¶cio³a ¶w. El¿biety, ze wzglêdów bezpieczeñstwa usuniêto w 1533 nadw±tlony he³m z wie¿y po³udniowej, a 1564 z pó³nocnej. W latach 1564–1581 wzniesiono nowe pokryte miedzi± he³my o formach renesansowych. W pó³nocnej wie¿y zawieszono dwa nowe dzwony, które nazwano Tureckimi, gdy¿ powsta³y w okresie najwiêkszych obaw przed inwazj± Imperium Osmañskiego. Elewacje ko¶cio³a otynkowano, za¶ dachy naw bocznych podniesiono ponad poziom ³êków przyporowych, gdy¿ wbudowano tam empory, co znacznie zmniejszy³o dop³yw ¶wiat³a do wnêtrza. W latach 1722–1724 zbudowano w przê¶le pomiêdzy wie¿ami wed³ug projektu Georga Urbansky’ego nowy prospekt organowy. 23 marca 1887 podczas obchodów 90. urodzin cesarza Wilhelma I zapali³a siê od fajerwerków pó³nocna wie¿a. Jej he³m, a wraz z nimi Dzwony Tureckie, uleg³y zniszczeniu. Rozwa¿ano przywrócenie zniszczonej wie¿y form gotyckich, ostatecznie pod presj± opinii publicznej w latach 1890–1892 odtworzono j± w dawnym kszta³cie pod kierunkiem Karla Lüdeckego i R. Plüddemanna. Jednocze¶nie jednak regotycyzowano wnêtrze ko¶cio³a, zastêpuj±c prospekt organowy nowym, a w 1909 skuto renesansowe tynki sgraffitowe z elewacji. W ostatnich dniach II wojny ¶wiatowej ko¶ció³ straci³ w po¿arze he³my wie¿ i dach nawy, jednak mury zachowa³y siê w stosunkowo dobrym stanie. 17 maja 1945 wybuch (prawdopodobnie miny) rozerwa³ wie¿ê po³udniow± – jej pó³nocna po³owa runê³a, niszcz±c równie¿ mostek miêdzy wie¿ami, ¶cianê szczytow± i portal g³ówny (zachodni) ko¶cio³a wraz z cennymi rze¼bami. Zniszczone zosta³y sklepienia, a tak¿e zabytkowy Dzwon Grzesznika. Romañski Portal O³biñski przetrwa³ bez uszkodzeñ.
Copyright (c) PZERI Stargard 2020 /tadeuszpl/
